عبادات كنيد 2 - از اين دو كومك بگيريد براى پيشرفت در جهاد . كشف نوشته : است صبر سه قسم است : صبر بر بلا صبر از معصيت صبر بر اطاعت صبر بر بلا صبر محبان است صبر از معصيت صبر خائفان است صبر بر طاعت صبر راجيان است محبّان صبر كنند بر بلا تا بنور فراست رسند . خائفان صبر كنند از معصيت تا بنور عصمت رسند راجيان صبر كنند بر طاعت تا بانس خلوت رسند . على الجمله بنده را به همه حال صبر به كه ربّ العزّه مىگويد : « وَأَنْ تَصْبِرُوا خَيْرٌ لَكُمْ » . و اگر صابران را از علو قدر و كمال شرف همين بودى كه « إِنَّ اللَّه مَعَ الصَّابِرِينَ » تمام بودى كه اين منزلت مقرّبان است و رتبت صديقان . روح البيان : خصوصيّت صبر و نماز كه نامبرده شده است براى آن است كه : صبر شديدترين اعمال باطنى انسان است و نماز سختترين كارهاى ظاهرى . و عصام الدّين گفته است : جلو داشتن صبر بر نماز براى آن است كه صبر امساك است و نماز عمل و در سير و سلوك تخليه و دور كردن رذائل و پليديها مقدّم است بر تخليه و آرايش بزيبائيها و فضائل اخلاقى ، چنان كه در كلمه‌ى توحيد نفى مقدّم است بر اثبات چون اوّل « لا إله » مىگويند كه شريك و معبود فرضى را نفى مىكنند و بعد « الَّا اللَّه » مىگويند تا معبود حقيقى را اثبات كنند . و نام نماز فقط برده شده است و از عبادات ديگر نام نبرده است براى آنكه بعد از ايمان صبر و نماز بر همه لازم است ولى زكات و حجّ و جهاد شرائط دارد و براى همه نيست و روزه با صبر يكى است زيرا بعضى صبر را روزه معنى كرده‌اند و بعلاوه كه روزه مشتمل بر صبر و خوددارى از چندين چيزها است . نيشابورى : صبر يعنى محدود كردن شخص خود را بر تحمّل سختيها و شكيبائى از ناسازگاريها در برابر ذات حقّ و تسليم به او و نماز اگر موجبات خشوع و تدبّر در آيات و توجّه بنويد و تهديد آنها باشد البتّه موجب مىشود براى انجام ديگر عبادات و خوددارى از همه‌ى معاصى . * ( مَعَ الصَّابِرِينَ ) * - 152 :